Rozmowy moralne i religijne

Rozmowy religijne

Pogadanki religijne noszą charakter wyłącznie uczuciowy. Dogmatyka powinna ustąpić na plan drugi w tym okresie rozwoju dziecka, natomiast tematy moralno-religijne stanowić mają podstawę pogadanek tego rodzaju. Nie należy również kłaść nacisku na powtórzenie pogadanki religijnej, pytania posłużą raczej do skontrolowania, czy rozumieją o co chodzi. Pogadanki religijne dążyć powinny ku temu, by skierować myśl i uczucia dziecka ku istocie wyższej, aby zagrzać je miłością i uwielbieniem, by w swoich czynach kierowało się miłością, nie strachem ku Bogu. Miewajmy z dziećmi krótkie pogadanki o Panu Jezusie, Jego narodzeniu, dzieciństwie, miłosierdziu, o anionach itp., o niektórych świętych pańskich, o uroczystościach itp.

Rozmowy moralne, obyczajowe i historyczne

Celem pogadanek jest wdrożenie obyczajowości, rozbudzenie instynktów społecznych i moralnych dziecka.

Tematy do tych pogadanek należy brać z życia i postępowania dziecka, ze stosunków jego do otoczenia, ze zdarzeń, wypadków i z różnych nastręczających się okoliczności. Także opowiadania, wiersze i obrazki mogą być bardzo pomocne i nieraz mogą dać materiał do powyższych pogadanek.

W chwili, kiedy zdołaliśmy pobudzić zainteresowanie dziecka do pewnych zagadnień, o które nam chodzi, staramy się wydobyć własne sądy dziecka, stawiając odpowiednie pytania, prostując fałszywe pojęcia lub wnioski. Rozmowa tego rodzaju, prowadzona z dzieckiem, nie powinna nosić charakteru morałów, tylko poufnej pogadanki, żywej, zajmującej, wesołej, urozmaiconej, krótkiej. Pogadanka obyczajowa długa może tylko osłabić wrażenie, które chcemy wywołać. Należy jednak pokierować rozmowę w ten sposób, by dziecko wyprowadziło jakiś praktyczny wniosek. Np. przed obiadem można wszcząć rozmowę, „jak należy zachowywać się przy jedzeniu”, „jak jedzą grzeczne i jak niegrzeczne dzieci”.

Przy pogadance o sprzętach, jak je używać, jak się niemi opiekować; o zwierzętach, jak się z niemi obchodzić itp.

Chcąc mówić o wadach dzieci, należy rozpocząć od zalet, by tym sposobem stworzyć tło odmienne i dać silniejszy kontrast.

Tematy mogą być następujące : „Jak grzeczne dzieci idą ulicą i jak niegrzeczne”, „Kogo nazwać można dobrym kolegą”, „Jak pracuje matka i w czym możecie być jej pomocnymi”, „Usłużne dziecko”, „Cudza własność”, „Trzeba dotrzymać obietnicy”, „Umiej przebaczyć”, „Szanuj starszych” itp.

Do tego samego rodzaju należą pogadanki treści historycznej, które mają na celu obudzić pamięć dla przeszłości, cześć dla bohaterów i kult do wszystkiego, co polskie. Materjałem do tego będą: a) legendy polskie, opowiadania z życia bohaterów, sławnych lub zasłużonych łudzi. W tych opowiadaniach zwracamy głównie uwagę na piękne strony ich charakteru jak: siłę woli, wytrwałość, męstwo i miłość Ojczyzny, c) obchody patriotyczne doby dzisiejszej, d) zapoznanie dzieci z geografią i etnografią miejscowości, w której dzieci przebywają itp.

Opowiadania historyczne nie powinny nosić charakteru Wykładu historii; nie chodzi tu o ścisłe fakty historyczne, ani o ścisłość chronologiczną, chodzi jedynie o pobudzenie w dziecku uczucia patriotycznego, miłości współbraci, umiłowania wszystkiego co swojskie, odnajdywanie w nim rzeczy najładniejszych, które kochamy dlatego, że są „nasze“, z „nami”, a że kochamy tylko to, co znamy, przeto chodzi o to, żeby te rzeczy swojskie dobrze poznać.

Mówiąc o bohaterach naszych lub ludziach zasłużonych, trzeba koniecznie pokazać dziecku wizerunek danej osoby. Pożądane jest, żeby obraz ten mógł pozostać na stałe w szkole lub pokoju dziecka. Dobrym środkiem będzie również urządzanie uroczystości bohaterowi. Na obchód taki składa się odpowiednia pogadanka, pieśni i śpiewy patriotyczne, co nadaje uroczystości charakter narodowy. Oto bogaty materiał do tych pogadanek: „Książeczka Zosi” Bukowieckiej, „Legendy” Niewiadomskiej, Historyczne powiastki Teresy Jadwigi, Rrzyborowskiego, Morawskiej, „Z dawnych czasów” Mostoczowej. Materiał do biografii znajdziemy w książeczkach tanich wydawnictw. O Mickiewiczu, Jachowiczu, Grzesiu z Sanoka, Kątskim, o Czarnieckim, Królowej Jadwidze, o Kazimierzu Wielkim, Leszku Białym, o Piaście,  o Lechu i inne.